Informacje ogólne
ADRES:
ul. Hoża 69, 00-681 Warszawa
WŁADZE:
Dziekan: prof. dr hab. Jan Bartelski
Z HISTORII WYDZIAŁU Fizyka i astronomia istnieją w Uniwersytecie Warszawskim od chwili jego utworzenia w 1816 roku. Pierwszym profesorem fizyki był Karol Skrodzki (1787-1832), a pierwszym astronomem i twórcą Obserwatorium Astronomicznego Franciszek Armiński (1789-1848). Po I wojnie światowej Stefan Pieńkowski (1883-1953) stworzył na Hożej liczący się na świecie ośrodek badań optyki atomowej i molekularnej. Fizykę teoretyczną zapoczątkował Czesław Białobrzeski (1878 - 1953). Po zakończeniu II wojny światowej tematyka badań zaczęła się rozrastać, wzbogacając się o badania z dziedziny fizyki ciała stałego (Leonard Sosnowski (1911 - 1986)), fizyki jądrowej i cząstek elementarnych (Marian Danysz (1909 - 1983) i Jerzy Pniewski (1913 - 1989)), a później o badania ciała stałego metodami jądrowymi, biofizykę i fizykę medyczną. Fizyka teoretyczna, którą zaczął rozwijać Wojciech Rubinowicz (1889 - 1974), weszła w powojenny okres rozkwitu w latach 50-ych, kiedy to Leopold Infeld (1898-1968) przystąpił do tworzenia osobnego Instytutu Fizyki Teoretycznej o bardzo szerokim froncie badań. Poza klasycznymi dziedzinami mechaniki, termodynamiki, elektrodynamiki i teorii względności znalazły się tam teoria jądra atomowego, cząstek elementarnych, ciała stałego, fizyka statystyczna i metody matematyczne fizyki. Do 1926 roku fizyka i astronomia należały organizacyjnie do Wydziału Filozoficznego, potem aż do 1949 roku do Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego. Przez trzy kolejne lata fizycy należeli do Wydziału Matematyki, Fizyki i Chemii a przez następne szesnaście lat - do Wydziału Matematyki i Fizyki. Od 1969 roku - istnieje Wydział Fizyki. Dziekanami Wydziału Fizyki byli kolejno: Leonard Sosnowski (1969 - 1972), Janusz Zakrzewski (1972 - 1975), Jerzy Pniewski (1975 - 1981), Stanisław Woronowicz (1981 - 1984), Jerzy Mycielski (1984 - 1986), Andrzej K. Wróblewski (1986 - 1989), Krzysztof Ernst (1989 - 1996), Katarzyna Chałasińska-Macukow (1996 - 2002), Jan Bartelski (2002 - ).
STRUKTURA ORGANIZACYJNA W skład Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego wchodzą :
Ponadto na Wydziale istnieją następujące struktury dydaktyczne: Studium Doktoranckie, Studium Podyplomowe Fizyki z Astronomią. Pomocą dla pracowników i studentów Wydziału są specjalistyczne biblioteki poszczególnych instytutów i biblioteka dydaktyczna, zawierające bogate zbiory z dziedziny fizyki i nauk pokrewnych. Ważnym elementem struktury organizacyjnej są pracownie studenckie (I i II Pracownia Fizyczna, Pracownie: Wstępna, Elektroniczna, Pokazów Wykładowych, Dydaktyki Fizyki czy Fizycznych Metod Badania Środowiska) Studenci i pracownicy mogą korzystać także z doskonale zaopatrzonej Pracowni Komputerowej Wydziału, w której znajduje się ponad 100 stanowisk komputerowych podłączonych do sieci Internet.
KIERUNKI BADAŃ Wydział Fizyki dysponuje dobrze wyposażonymi specjalistycznymi laboratoriami naukowymi. Badania prowadzone są także we współpracy z wieloma ośrodkami zagranicznymi. Przedmiotem badań doświadczalnych i teoretycznych prowadzonych w Instytutach Fizyki są układy fizyczne od najbardziej elementarnych (cząstki elementarne czy jądra atomowe) przez złożone (atomy, cząsteczki, ciało stałe, układy biologiczne), do najbardziej złożonego, czyli całego Wszechświata. Instytut Geofizyki jest jedyną w Polsce jednostką naukowo-dydaktyczną kształcącą geofizyków w kierunku fizyki wnętrza Ziemi i planet, fizyki atmosfery oraz metod optycznego i komputerowego przetwarzania informacji. Obserwatorium Astronomiczne prowadzi badania naukowe w zakresie szeroko pojmowanej astronomii, teorii względności i kosmologii. Pracownicy prowadzą obserwacje ciał niebieskich. Ostatnio Instytut wzbogacił się o teleskop w Las Campanas w Chile, który jest własnością Uniwersytetu Warszawskiego i znacząco rozszerzył możliwości badawcze naszego ośrodka. W Katedrze Metod Matematycznych Fizyki prowadzone są prace badawcze w zakresie wykorzystania współczesnej matematyki w badaniach w dziedzinie fizyki.
STUDIA I STUDENCI Wydział prowadzi studia dzienne na dwóch kierunkach - fizyka i astronomia. W ramach kierunku fizyka istnieją również studia na specjalności nauczycielskiej. Obecnie na kierunku fizyka prowadzone są następujące typy studiów:
Na kierunku astronomia są:
Od 2007 r. dla nowo przyjmowanych studentów fizyki i astronomii będą prowadzone tylko studia I i II stopnia bez jednolitych studiów magisterskich. Magisterskie studia dzienne na kierunku fizyka trwają 5 lub 5,5 lat (w zależności od specjalizacji), na kierunku astronomia 5 lat. Na obu kierunkach pierwsze trzy lata studiów obejmują dwa etapy: studia wstępne (I rok) i studia ogólne (II i III rok). W okresie studiów wstępnych studenci mają prawo wyboru poziomu trudności przedmiotów kierunkowych (fizyka i matematyka). W okresie studiów ogólnych istnieje możliwość wyboru zaliczanych przedmiotów z proponowanej listy. Każdy student zapisuje się na zajęcia na dany semestr bieżącego roku akademickiego. W semestrze letnim III roku studenci wybierają specjalizację spośród szesnastu istniejących na Wydziale (fizyka doświadczalna: biofizyka, fizyka ciała stałego, fizyka cząstek elementarnych i oddziaływań fundamentalnych, fizyka jądra atomowego, fizyka komputerowa, fizyka medyczna, fizyka środowiska, metody jądrowe ciała stałego, optyka, optyka fourierowska i przetwarzanie informacji, rentgenowskie badania strukturalne, spektroskopia jądrowa; fizyka teoretyczna; geofizyka; astronomia; dydaktyka i popularyzacja fizyki). Ostatnie dwa lata studiów poświęcone są przygotowaniu do wykonywania pracy magisterskiej (IV rok) i jej wykonaniu (V rok). W czasie tych dwóch lat (lub dwóch i pół lat na biofizyce, fizyce medycznej oraz na geofizyce) studenci uczestniczą także w wykładach i seminariach specjalistycznych. Po uzyskaniu absolutorium, złożeniu pracy i zdaniu egzaminu magisterskiego otrzymują stopień magistra fizyki lub astronomii. Studenci kierunku fizyka i astronomia mogą dodatkowo uzyskać uprawnienia do nauczania w szkole, zaliczając przedmioty bloku pedagogicznego. Na studiach dziennych kierunku fizyka prowadzone są także trzyletnie studia zawodowe, licencjackie w trzech specjalizacjach (metody komputerowe, fizyka środowiska oraz fizyka materiałowa i optyka). Pierwsze dwa lata studiów są wspólne dla wszystkich studentów studiów licencjackich i magisterskich z prawem wyboru poziomu trudności przedmiotów kierunkowych (fizyka i matematyka). Po II roku studenci deklarują podjęcie studiów licencjackich na wybranej specjalizacji. Podczas III roku studentów obowiązuje zaliczenie obowiązujących zajęć zgodnie z wybraną specjalizacją i wykonanie pracy licencjackiej. Po uzyskaniu absolutorium, złożeniu pracy i zdaniu egzaminu licencjackiego studenci otrzymują stopień licencjata fizyki. Dodatkowe dwuletnie studia magisterskie - II stopień - umożliwiają uzyskanie tytułu magistra. Studia na specjalności nauczycielskiej są dwustopniowe. Trzyletnie studia licencjackie dają uprawnienia do nauczania fizyki, matematyki i chemii w szkole podstawowej. Na III roku studiów studenci wykonują pracę licencjacką. Po uzyskaniu absolutorium, złożeniu pracy i zdaniu egzaminu licencjackiego otrzymują stopień licencjata fizyki. Dodatkowe trzyletnie studia magisterskie - II stopień - dają ponadto uprawnienia do nauczania fizyki we wszystkich typach szkół średnich oraz tytuł magistra. Studenci, którzy zakwalifikują się na II stopień, wykonują pracę magisterską w wybranym Zakładzie Wydziału Fizyki. Na Wydziale Fizyki działa również czteroletnie Studium Doktoranckie. Studia doktoranckie są studiami indywidualnymi, to znaczy odbywają się według ramowego programu studiów pod kierunkiem opiekuna naukowego. Prowadzone są we wszystkich specjalnościach reprezentowanych w Instytutach i Katedrze. Rekrutacja na Studium Doktoranckie odbywa się co roku, a warunkiem przyjęcia jest dyplom ukończenia studiów magisterskich oraz pozytywny wynik rozmowy kwalifikacyjnej. Studium Podyplomowe Fizyki z Astronomią trwające trzy semestry przeznaczone jest dla nauczycieli przedmiotów ścisłych, którzy chcą uzyskać uprawnienia do nauczania fizyki oraz tych, którzy mając takie uprawnienia chcą podwyższyć swoje kwalifikacje.
WSPÓŁPRACA ZAGRANICZNA Wydział prowadzi ożywioną wymianę międzynarodową z ośrodkami naukowo-badawczymi na całym świecie. Współpraca ta jest finansowana przez KBN w ramach umów międzyrządowych, z grantów indywidualnych, dotacji na badania własne lub statutowe. Wydział Fizyki posiada podpisane umowy o współpracy z następującymi zagranicznymi uczelniami:
Ponadto pracownicy Wydziału biorą czynny udział w badaniach naukowych w zespołach międzynarodowych, między innymi w European Organization for Nuclear Research CERN - Genewa, Deutsches Elektronen Synchrotron DESY - Hamburg, Observational Gravitational Lensing Experiment OGLE - USA, Institute Nationale de Physique Nucleaire et de Physique des Particles - Paryż, International Centre for Theoretical Physics - Triest, High Magnetic Field Laboratory - Grenoble, GANIL - Caen, GSI - Darmstadt, NBI - Kopenhaga, Institut für Physik der Atmosphere, Deutsche Forschunganstalt für Luft und Raumfahrt - Oberpfaffen. Wydział uczestniczył lub uczestniczy w chwili obecnej w kilku naukowych programach specjalnych:
Wydział uczestniczy także w:
PROFESOROWIE WYDZIAŁU Profesorowie zwyczajni Michał Baj, Jacek Baranowski, Witold Bardyszewski, Katarzyna Chałasińska-Macukow, Bogdan Cichocki, Katarzyna Cieślak-Blinowska, Marek Demiański, Tomasz Dietl, Jacek Dobaczewski, Wojciech Dziembowski, Jan Gaj, Marek Grad, Marian Grynberg, Krzysztof Haman, Michał Jaroszyński, Maria Kamińska, Jerzy Kamiński, Jan Królikowski, Andrzej Kruszewski, Marcin Kubiak, Jacek Leliwa-Kopystyński, Józef Namysłowski, Marek Napiórkowski, Jarosław Piasecki, Stefan Pokorski, Stanisław G. Rohoziński, Kazimierz Stępień, Izabela Sosnowska, Tomasz Szoplik, Andrzej Szymacha, Andrzej Twardowski, Andrzej Udalski, Stanisław L. Woronowicz, Krzysztof Wódkiewicz Profesorowie nadzwyczajni Barbara Badełek, Jan Bartelski, Piotr Chankowski, Jacek Ciborowski, Chrystian Droste, Krzysztof Górski, Bohdan Grządkowski, Jan Kalinowski, Marta Kicińska-Habior, Wojciech Kopczyński, Paweł Kowalczyk, Wiktor Kurcewicz, Bogdan Lesyng, Jerzy Lewandowski, Krzysztof Meissner, Bogdan Mielnik, Michał Nawrocki, Witold Nazarewicz, Andrzej Płochocki, Czesław Radzewicz, Krystyna Siwek-Wilczyńska, Tadeusz Stacewicz, Roman Stępniewski, Ryszard Stolarski, Antoni Sym Profesorowie UW Jan Antosiewicz, Tomasz Bulik, Edward Darżynkiewicz, Jan Dereziński, Wojciech Dominik, Krzysztof Doroba, Stanisław Głazek, Jerzy Gronkowski, Jacek Jezierski, Danuta Kiełczewska, Marek Kowalczyk, Maria Krawczyk, Jerzy Krupski, Ryszard Kutner, Zygmunt Lalak, Maria Lefeld-Sosnowska, Aleksandra Leliwa-Kopystyńska, Jerzy Madej, Jacek Majewski, Andrzej Majhofer, Szymon Malinowski, Tomasz Matulewicz, Kazimierz Napiórkowski, Marek Olechowski, Krzysztof Pachucki, Jacek Pawełczyk, Hanna Pawłowska, Marek Pfützner, Grzegorz Pojmański, Teresa Rząca-Urban, Wojciech Satuła, Jacek Tafel, Paweł Urbański, Aleksander Filip Żarnecki Profesorowie emerytowani Stanisław Bażański, Iwo Białynicki-Birula, Barbara Czochralska, Jerzy Ginter, Mirosław Kozłowski, Wojciech Królikowski, Krzysztof Maurin, Wacław Nazarewicz, David Shugar, Ewa Skrzypczak, Andrzej Trautman, Zdzisław Wilhelmi, Andrzej K. Wróblewski, Janusz Zakrzewski, Jan Żylicz INNI PRACOWNICY NAUKOWI WYDZIAŁU adiunkci z habilitacją - 30, adiunkci - 65, asystenci - 1, starsi wykładowcy i wykładowcy - 15 STUDENCI I DOKTORANCI dzienni - 1000, zaoczni - 0, wieczorowi - 0, podyplomowi - 100, doktoranci - 116 DOCTORES HONORIS CAUSA
Andrzej M. Trautman
Andrzej K. Wróblewski
Tadeusz Banachiewicz, Louis de Broglie, Frederic Joliot-Curie, Cecil Frank Powell, Niels Bohr, Lew A. Arcimowicz, Leon van Hove, Marian Danysz, Nikołaj N. Bogolubow, Eric H. S. Burhop, Marian Mięsowicz, Leonard Searle, Riccardo Giacconi, David Shugar, Jacek Furdyna, Luciano Maiani, Roger Penrose
INSTYTUT FIZYKI DOŚWIADCZALNEJ Dyrektor: prof. dr hab. Andrzej Twardowski Zastępcy Dyrektora: prof. UW dr hab. Tomasz Matulewicz, prof. UW dr hab. Aleksander Żarnecki ADRES: ul. Hoza 69, 00-681 Warszawa tel. + 22 55-32000; 22 6213810 fax. + 22 6226154 e-mail: ifduw@fuw.edu.pl W skład Instytutu wchodzi dziesięć zakładów (Badań Strukturalnych, Biofizyki, Cząstek i Oddziaływań Fundamentalnych, Dydaktyki Fizyki, Fizyki Ciała Stałego, Fizyki Jądra Atomowego, Optyki, Spektroskopii Jądrowej, Fizyki Biomedycznej i Struktury i Dynamiki Sieci). Zajmują się one badaniami naukowymi w zakresie różnych dziedzin fizyki współczesnej począwszy od fizyki ciała stałego i optyki, poprzez biofizykę i fizykę medyczną aż do fizyki jądrowej oraz fizyki cząstek i oddziaływań fundamentalnych. Zakład Dydaktyki Fizyki specjalizuje się w zagadnieniach związanych z procesem nauczania fizyki w szkołach oraz z kształceniem nauczycieli. Fizycy z Zakładu Cząstek i Oddziaływań Fundamentalnych biorą udział w eksperymentach prowadzonych w międzynarodowych laboratoriach wysokich energii, do których należą CERN w Genewie oraz DESY w Hamburgu. Znaczna część opracowania danych wykonywana jest w Warszawie. Zakład ma również duży wkład w budowę skomplikowanego systemu detektorów, do którego pewne części wykonywane były w Warszawie. Fizycy z Zakładu Fizyki Jądra Atomowego, oraz z Zakładu Spektroskopii Jądrowej przez wiele lat prowadzili badania niemal wyłącznie w ośrodkach zagranicznych. Uruchomienie Środowiskowego Laboratorium Ciężkich Jonów nieznacznie, jak dotychczas, zmieniło tę sytuację,otwierając możliwości przeprowadzenia niektórych eksperymentów w kraju. Zakład Badań Strukturalnych, Zakład Fizyki Ciała Stałego i Zakład Struktury i Dynamiki Sieci zajmujące się różnorodnymi zagadnieniami z dziedziny fizyki ciała stałego również mają szeroko rozwiniętą współpracę z liczącymi się w świecie zagranicznymi ośrodkami badawczymi. Równocześnie dzięki wieloletniemu wysiłkowi tych zespołów powstały dobrze wyposażone laboratoria naukowe (w szczególności szeroki zestaw aparatury pomiarowej do badań własności półprzewodników w zewnętrznym polu magnetycznym) pozwalające na rozwijanie zaawansowanych prac badawczych na miejscu. Podobnie jest w Zakładzie Optyki, który posiada wysokiej klasy aparaturę do spektroskopii laserowej, laser femtosekundowy, i lidar mobilny do badania zanieczyszczeń atmosfery, oraz w Zakładzie Biofizyki, który rozwija różnorodne metody fizykochemiczne do analizy biologicznych molekuł aktywnych. Działalność Zakładu Fizyki Biomedycznej koncentruje się wokół komputerowych metod interpretacji danych oraz modelowania procesów biologicznych spotykanych w naukach medycznych. W ramach badań naukowych istnieje ścisła współpraca między zespołami Instytutu Fizyki Doświadczalnej i Instytutu Fizyki Teoretycznej.
INSTYTUT FIZYKI TEORETYCZNEJ Dyrektor: prof. dr hab. Marek Napiórkowski Zastępcy Dyrektora: prof. UW dr hab. Jerzy Lewandowski, prof. UW dr hab. Marek Olechowski ADRES: ul. Hoza 69, 00-681 Warszawa tel. + 22 55-32000; 22 6283396 fax. + 22 6219475 e-mail: iftuw@fuw.edu.pl W skład Instytutu Fizyki Teoretycznej wchodzi Biblioteka, Pracownia Fizyki Komputerowej i sześć Katedr: Optyki Kwantowej i Fizyki Atomowej, Fizyki Materii Skondensowanej, Teorii Cząstek i Oddziaływań Elementarnych, Teorii Hadronów i Leptonów, Teorii Struktury Jąder Atomowych, Teorii Względności i Grawitacji. W Instytucie Fizyki Teoretycznej prowadzone są badania w większości dziedzin współczesnej fizyki teoretycznej. Przedmiotem badań jest opis teoretyczny układów fizycznych od najbardziej elementarnych do najbardziej złożonego, czyli całego Wszechświata. I tak, prowadzone są badania nad strukturą czasoprzestrzeni, teorią grawitacji i możliwych jej rozszerzeń, a zwłaszcza nad sformułowaniem kwantowej teorii grawitacji. Do opisu silnych i elektrosłabych oddziaływań fundamentalnych i cząstek elementarnych stosowana jest kwantowa teoria pól z cechowaniem. Badana jest kwarkowa struktura hadronów, czyli cząstek silnie oddziałujących. Analizowana jest teoria supersymetrii i strun będąca próbą jednolitego opisu wszystkich oddziaływań. Następnymi, bardziej złożonymi obiektami badań są związane układy wielu nukleonów, czyli jądra atomowe, a zwłaszcza ich stany egzotyczne ( np. stany o wysokich spinach, wielkich deformacjach, małych energiach wiązania). Atomy i ich oddziaływanie z polem elektromagnetycznym (w szczególności z silnym polem elektromagnetycznym) są przedmiotem badań w dziedzinie elektrodynamiki kwantowej. Kolejną dziedziną badań jest kwantowa struktura ciał stałych, w szczególności półprzewodników półmagnetycznych, mikrostruktur półprzewodnikowych i nadprzewodników wysokotemperaturowych. Fizyka statystyczna stanowi narzędzie badań układów złożonych z wielkiej liczby obiektów mikroskopowych. Badane są zachodzące w nich zjawiska równowagowe, takie jak przejścia fazowe i zjawiska krytyczne oraz procesy nierównowagowe, np. procesy transportu. W końcu, prowadzone są badania w dziedzinie kosmologii i astrofizyki teoretycznej, w tym jej powiązań z fizyką cząstek elementarnych i fizyką jądrową.
INSTYTUT GEOFIZYKI Dyrektor: prof. UW dr hab. Hanna Pawłowska Zastępca Dyrektora: dr Jacek Pniewski ADRES: ul. Pasteura 7, 02-093 Warszawa tel. + 22 55-46827; 22 8235281 fax. + 22 8222387 e-mail: tszoplik@mimuw.edu.pl W skład Instytutu Geofizyki wchodzą Zakłady Fizyki Atmosfery; Fizyki Litosfery; Optyki Informacyjnej. Instytut jest jedyną w Polsce jednostką uniwersytecką kształcącą geofizyków w kierunku fizyki wnętrza Ziemi i planet (miedzy innymi sejsmologia strukturalna, modelowanie procesów zachodzących we wnętrzach planet i ich satelitów, modelowanie procesów konwekcyjnych we wnętrzu Ziemi, generacja ziemskiego pola magnetycznego), fizyki atmosfery (eksperymentalne i teoretyczne badania z zakresu dynamiki chmur, modelowanie komputerowe zjawisk konwekcyjnych, badania smug przemysłowych), oraz metod optycznego i komputerowego przetwarzania informacji (przetwarzanie i rozpoznawanie obrazów, filtry dopasowane i porządkujące, modelowanie frontu falowego). Badania naukowe prowadzone są we współpracy z innymi ośrodkami w kraju i za granicą. Umożliwia ona szeroką wymianę doświadczeń, udział w programach międzynarodowych, korzystanie z nowoczesnej aparatury, a zwłaszcza dostęp do dużych komputerów stanowiących podstawowe narzędzie współczesnej geofizyki.
OBSERWATORIUM ASTRONOMICZNE Dyrektor: prof. dr hab. Marcin Kubiak Zastępcy Dyrektora: prof. dr hab. Michał Jaroszyński, prof. dr hab. Andrzej Udalski ADRES: Al. Ujazdowskie 4, 00-478 Warszawa tel. + 22 55-30507 do 22 55-30509; 22 6295346 fax. + 22 6294967 e-mail: mk@sirius.astrouw.edu.pl Obserwatorium Astronomiczne prowadzi badania naukowe w następujacych dziedzinach: astronomia pozagalaktyczna, teoria względności i kosmologia, teoria atmosfer gwiazdowych, teoria przepływów hydrodynamicznych w układach podwójnych i w materii międzygwiazdowej, obserwacje gwiazd zmiennych (podwójnych, pulsujących, aktywnych chromosferycznie), fotometria gromad gwiazdowych, spektroskopia gwiazd zmiennych i chemicznie osobliwych.
KATEDRA METOD MATEMATYCZNYCH FIZYKI Kierownik: prof. UW dr hab. Kazimierz Napiórkowski ADRES: ul. Hoza 74, 00-682 Warszawa tel. + 22 55-32000; 22 6217757 fax. + 22 6224508 e-mail: kmmfsekr@fuw.edu.pl
Główne kierunki badań prowadzonych w Katedrze
to: geometryczne podstawy teorii fizycznych (m.in. teorii grawitacji,
kwantowej teorii pola, mechaniki materii naładowanej, teorii
kontroli układów statycznych), teoria algebr operatorów
i ich zastosowania w fizyce statystycznej i w teorii rozpraszania,
teoria grup klasycznych (z podkreśleniem aspektów
geometrycznych), oraz grup kwantowych (aspekt operatorowy i topologiczny),
a także ogólna teoria reprezentacji i dwoistości
oraz funkcji specjalnych.
Wrzesień 2006 |
